EUROPA

Historikoki, dantza gizartean garatutako aspektua izan da. Modu horretan, XIX. mendera arte, Europa izan zen dantza berrien sorreraren iturria. Hori dela eta, XIX. mendeko dantza gehienak Europan sortuak izan ziren, hala nola, la polca, el vals etab. Baina XIX.mendean, gizartean dantza estilo berriak sartu ziren. Esaten da, estilo berri hauek Europako herrietan dantzatzen ziren dantzetatik garatuak izan zirela. Goi mailako gizartean dantzatzen ziren, XX.mendean gertatzen ez zen bezalaxe. 

Honek guztiak eragina izan zuen iparamerikako gizartean eta estetikan. Modu horretan, 1900 ean oso nabaria ez bazen ere, dantzan iraultza txikiak ematen ari ziren Amerikan  (EEBB-n Jazz). Aldaketa txiki hauek gero eta nabariagoak izango ziren, eta gizartearen dantzatzeko modua aldatzeaz gain, kaleko estiloen jatorria ezarri zuen. Aldaketa hauek aurretik aipatutakoaz gain, aurrerapen teknologikoengatik ere eman ziren. Irratiaren, zinemaren, telebistaren, eta grabaketen aurrerapenek sekulako eztanda eragin zuten dantzan XX . mendearen hasieran. 

Gainera, esan beharra dago gizarteko dantza etengabeko aldaketan dagoela eta moda batetik bestera doala. 

EL VALS 

Gaur egun Valsa gizarteko dantza garrantzitsu bat izaten jarraitzen du. XX. mendearen bukaeran "bailes de salon" etan valsa erregea izan zen Europan eta Iparamerikan. Valsean, gizonak eramaten du inizitiba eta emakumezkoak jarraitzen dio. 

Valsa popularra izan aurretik, jendea bere bikotetik banatuz eta pauso batzuen distantzia utziz dantzatzen zuten. Valsarekin dantzatzeko modu hori aldatu egin zen. Lehenengo aldiz, bikoteak elakartuta eta elkarrekin gertu dantzatzen zuten eta bikote bakoitza beste bikotetik modu independientetik biratzen zuen. Gainera, gizonak bere eskua emakumearen bizkarrean kokatzen zuen, horrek nolabaiteko gertutasuna eragiten zuen bikotearen artean. 

1900an dantza garapenik eta aldaketarik gabe zeraman denbora asko. Valsa iritsi zenetik ( XIX. mendearen hasiera) berritasun asko ekarri zituen, eta horrek XX.mendean zehar dantzarik garrantzitsuenetariko bat izatea eragin zuen, inolako lehiakiderik gabe. 1910ean dantzen ehuneko herena valsak ziren . 

Beste dantza batzuk, hala nola, polca gaur egun bizirik jarraitzen dute. Pasodoblea garrantzi handia izan zuen 1900 baino lehenago. Gaur egun bere eragina ikusi daiteke eta Europan izan zuen batez ere garrantzi asko. Pasodoblearen garrantziaren zati bat, John Philip Sousari zor zaio, izan ere, martxa militarrak idatzi zituen. 

Hala ere, lehen esan bezala, Valsa izan zen dantza garrantzitsuenetarikoa. Valsaren jatorria, Landler izeneko dantza austroalemanatik dator, eta hasieran protestak egon ziren Valsaren kontra, bere izaera intimoa eta biraketen abiaduragatik. Dena den, hasiera batean protestak ekarri zituzten ezaugarriak, gero normalak izatera pasa ziren. 

 

XX. mendearen hasieran Europa eta Amerika gizarte industrializatuak bezala ezarri ziren. Gizartean, aberatsen eta pobreen arteko diferentzia oso handia izaten jarraitzen zuen arren, esan daiteke, beheko klaseak gero eta denbora gehio zuela berarentzako. Hori dela eta, dantza izan zen beren denbora librean praktikatu zuten jarduera nagusietako bat. Baina hala ere, lehenengo gerra mundiala baino lehenago oso leku gutxi zeuden dantza praktikatu ahal izateko , gainera, oso eklestikoak ziren leku horiek. Ingalaterran adibidez, klase sozialaren araberako lokalak zeuden. Hala ere, garapenri esker " salon de baile" permanentea ezartzea erabaki zuten leku batzuetan, izan ere, oporretan jendea leku horietara joaten zen. Leku horietan dantzari generazio berri bat garatu zen. Oraingoan, generazio berri honek Valsaren esteriotipo zaharrak kuestionatu zituen. Gauza berri bat bilatzen zuten, eta horrela Boston deitu zioten. Bostonarekin batera sartu zen Valsa XX.mendean. Bostonaren jatorria ez da oso zehatza, Amerikako iparraldetik etorri zen 1905 urtean. Lehenengo mundu gerra baino lehenagoko urteetan Atlantikoa zeharkatu zuen eta dantza estilo garrantzitsuenetako bat bezala ezarri zen, hala ere, bere garrantzia iraupen eskasa izan zuen arren, historian zehar garrantzi handia izan zuen. 

Modu horretan, Valsa goi klasean dantzatzen zen bitartean, Bostona dantza popularretan sartu zen. Valsa, konpasa eta erritmoa jarraitzen zuen bitartean, Bostona melodiaren emozioa bilatzen zuen. Honek dantzaren artean despreokupazioa ekarri zuen, aurrerago garapenean ikusi daitekeena. Beraz, esan daiteke, Bostona, iraganeko baldintzetatik atera nahi izan zuen generazio baten dantza izan zela. 

RAGTIME 

Hasiertaik, Afrikatik etorritako Estatu Batuetako biztanleria, bere sustraiak beramtzeko jatorrizko dantzak  ekarri zituzten. Dantza hauen ezaugarriak honako hauek ziren: aldakaren mugimendu bortitzak, edo hankak lurrean egiten zituen kolpeak besteak beste. Modu horretan, ezaugarri hauek guztiak, Europatik ekarritako dantzekin nahastu ziren. 

Ikusita dantza afrikarrak gero eta garrantzi handiago hartzen joan zirela, gizarte txuria dantza hauen garrantzia murrizteko limiteak jartzen saiatu ziren. Honen ondorioz, gizarte beltzaranak beste bide batzuk bilatu zituen bere denbora librean ondo pasatzeko, eta bide horien artean, gramola musika jotzen zen tokietara joaten ziren, hain zuzen ere “ juke-joints”. 

Juke-joints hauek, bere izenak esaten duen moduan, toki independienteak ziren, eta toki hauetan, bezeroak edan, dantzatu eta jolastu egin zezakeen. Toki hauek izango ziren hurrengo urteetan garrantzia hartuko zuten dantzen sortzaileak. Toki horietan, blues moduko musika jotzen, eta musika horretatik sortu ziren hurrengo garaietan garrantzi handia izango zituzten dantzak, hala nola, el charleston, buzzard lope, black bottom eta grind. 

Bitartean, Amerikako gizarte txuria dilema bat zuen, izan ere, dantza afrikarrak oso erakargarriak ziren arren oso arriskutsuak ziren baita ere, orduan zer egin zezaketen? Modu horretan, komiko batzuk bere aurpegia beltzez margotzen zuten eta dantza arikarren pariodia modukoak egiten zituzten. George Primrose izan zen komiko garrantzitsuenetakoa. 

Mendea aurrera joaten zen einean, komikoen tradizioa hiltzen joan zen arren, komikoen zati bat bizirik jarraitu zuen, hain zuzen ere, Cakewalk izenekoa. Cakewalkea dantza afrikar oso garrantzitsua izan zen, eta jende askoren aterntzioa erakarri zuen eta areto guztietara zabaldu zen. 

Mende aldaketara hurbiltzen ziren einean, Cakewalkea geron eta garrantzi handia hartzen joan zen, hain zen dantza honen garrantzia non Clorindy o the Origin of the Cakewalk (1898) izeneko musika beltza sortu zen. Modu horretan, dantzariak famatuak egiteko enzenatokira igotzen ziren dantzatzera eta horrek Cakewalkearen espektakuluak gero eta fama handiago hartu zuten. 

Esan daiteke, Cakewalkearen errege nagusietako batzuk Williams ( 1874-1922) eta Walker  (1911 hilda) izan zirela, beraiena zen bi akto zeuzkan espektakulo bat, zeinetan garaiko aurreiritziak hartzen zituen barnean. Walker jakintsuaren papera egiten zuen, aldiz, Wiliams, ezjakinaren papera egiten zuen. Arrakasta gehien izan zuen obra In Dahomey izan zen. Walkerren heriotzaren ostean, Wiliamsek garaiko pertsonai garrantzitsuenetako bat bilakatu zen. 

Cakewalkea, Estatu Batuetako hegoaldetik zetorren musika bereganatu zuen. Dantza berri honek musika estilo berria behar zuen. Modu horretan, Cakewalketik Ragtimea garatu zen. Azkenenko dantza honetako konpositore nagusietako bat Scott Joplin ( 1868-1917) izan zen. 

1900 eta 1916 bitartean Jopelinen konposizioak sekulako eragina izan zuten, eta erritmo horretara dantzatzen zen ragetimea.  30. hamarkadan ragtimearen beherakada etorri zen. Hau guztia ikusita, autoreak publiko entusiastak baretzeko bide bat bilatzen saiatu ziren, eta kalkulatzen da 1912 eta 1914 urteen artean ehun dantza berri sortu zirela, areto dantzetan barruan eta kanpoan. 

Garaiko konpositore garrantzitsuenetako bat Perry Bradford ( 1893-1970) izan zen, eta berak azaldu zuen bere dantza konposizioetan, hegoaldean ikusitako dantza pausuak bere obretan sartu zituela. Gainera, bere abestiek  Charleston eta black bottom dantzekiko irrikia sortu zuen 20. hamarkadan. 

20. hamarkadaren bukaeran, foxtrot izeneko dantza charlestonerakein nahastu zen, eta modu horretan quik time foxtrot and charleston sortu zen, jendearen artean quikstep bezala ezagutzen zen dantza mota. 

 

            URTE EROAK 

Nahiz eta cakewalk eta turkey trot dantzek jatorri afroamerikarrak izan, modu bakarra zegoen dantzari beltzek beren estilo berriak ikuslegoaren aurrean erakutsi ahal izateko. Williams eta Walker-ek frogatu zuten posible zela beltzak kaleti Broadway-era iristeko gai zirela, hala ere, bidea ez zen batere erraza. Orokorrean dantzari beltzak, marginatuta uzten zituzten zenbait tetaro eta zirkuitutara, beraiek asmatutako mugimenduak txuriek lapurtzen zizkieten bitartean. Honen adibide garbia da, Mae West eta Gilda Gray, hogeigarren hamarkadako aldizkarietako bi izarrek shimmy (sorbalden mugimendua azkarra) mugimendua asmatzearen meritoengatik borrokatu zirenean, hau beltzek asmatutako mugimendu bat izanik. 

VODEVIL-aren GARAIA 

Dantzari beltz gazteentzat modu bakarra zegoen beren gaitasuna munduari erakutsi ahal izateko. Pick edo piccaniny batean bihurtzea zen, hau da, dantzari zuriek beren ikuskizunetan "cuerpo de baile" bezala erabiltzea hain zuzen. Askotan, bere koreografiak erabilita, pick-ek edozein dantza mota eskaintzen zuten, soft-shoetik dantza errusiarrera. Eragin handikoak izan ziren Willie Covan, Bill Robinson eta Eddie Rector pick moduan dantzatu zuten beren karrerako momenturen batean eta Sophie Tucker, Mayme Remington eta Nora Bayes bezalako izarrak hauek erabili zituzten beren ikuskizunetan.  

Ekonomikoki, pick-ak kontratatzea ez zegoen haur esplotaziotik urruti. Hauek, merekeak eta eraginkorrak ziren ete beren gaitasuna eta trebetasuna oso handia, beraz enpresak aberastu egiten ziren hauei esker, hauek soldata kaxkarregiak zituztelarik. 

Nahiz eta diru gehiegi irabazi ez, dantzari beltzek esperientzia mordoa lortu ahal izan zuten. 

Pick-en karrera oso laburra izan ohi zen, izan ere dantzari gazte bat zahartzen zenean edota handitzen zenean beltzen ikuskizunetara pasatzeko beste aukerarik ez zuen. 

Vodevil beltza ez zen ezagutzera gehiegi eman baina Bill "Bojangles" Robinson bezalako dantzariek vodevil beltza aldizkarietara pasa zuten. Zirkuitu beltz bat egotea Sherman Dudley-ri esker gertatu zen, erretiratutako komikoa, hainbat antzokirekin elkartu baitzen eta honela TOBA (Theater Owner´s Bookin Association) sortu zen, hogeigarren hamarkadan hainbat teatro hartu zituena Estatu Batuetan. 

Izen desegokia izan bazen ere TOBA- tough on black artists (beltzekin gogorra), beltzen hainbat ikuskizun oso ondo funtzionatu zuten bere zirkuituan. Smart Set izeneko ikuskizun batek hainbesteko arrakasta izan zuenez, hogei urtez baino gehiago izan zen errepresentatua. Ikuskizun honen protagonistak Dudley bera eta Earnest Hogan dantzari komikoak izan ziren.  

Hala ere, vodevil beltzaren benetako izarrak Whitman Sister-ak izan ziren: Mabel, Essie eta Alberta. Hauek, Whitman Sisters´New Orleans Troubadours izeneko taldea sortu zuten 1904ean. Beraien amaren heriotzaren ostean 1909an ahizpa gazteena, Alice,  taldearen parte izatera pasa zen. Mabel abeslaria zen eta bakarkako bidea ere jarraitu zuen. Erretiratu zenean taldearen errepresentate izatera pasa zen. Essie taldeko komikoa zen eta Albertak dantzari gizonezko baten imitiazio sartzen zion. Alice, Queen of theTaps bezala ezagutzen zena, bere edertasuna eta dantzak konbinatzen zituen: walkin´the dog, el ballin´the jack eta shimmy. 

Talde honek vodevil zuriaren zenbait ezaugarri kopiatu zituzten eta pick hoberenak izan zituzten, hala nola, Samuel Reed, Julius Foxworth eta Aaron Palmer. Azken hau, 1910ean batu zitzaion taldeari 13 urte zituenean. 1919. urtean Alice-kin ezkondu zen eta Albert izeneko seme bat izan zuten, 4 urte soiliki zituelarik ikuskizunetan azaldu izan zena. Alber "pops" izenareki zen ezaguna eta momentuko dantzari akrobatiko hoberenetarikoan bihurtu zen.  

Taldearen amaiera Mabelen heriotzarekin eman zen 1942an, izan ere, bera zen taldearen motorra eta ahizpa talde honi esker beltzen dantzak aurrerapauso handia eman zuen estereotipo razialetik kanpo eta teknikaren balorapen handiago bati utzi zion lekua. 

Dantzari beltz berrientzat Broadway helburu oso latza zen. Mende hasieran, barietatea entretenimendu nagusi bihurtu zen mundu osoko hirietan, New York jarduera artistikoaren zentroa zelarik. 

Cakewalk eta foxtrot dantzen arrakastak erakusten du nola balio zuen eszenatokiak dantza konteporaneon filtro bezala ikuslegoari iritsi baino lehen. Poliki-poliki teatroa dantza sozialak eszenatokian erakusteaz aparteko gauzak egiten hasi zen. Genero teatrala sartzen hasi zen. Musikalak non bikainki konbinatzen ziren dantza, narratiba eta abestiak. 

Hitz batean, vodevil-a, bere lehengusu britanikoa bezalaxe, music hall-a, 10-15 bitarteko ikuskizunetan osatzen zen programa bakar batean: komikoak, malabaristak, magoak, abeslariak eta dantzariak ikuskizun bakar batean. Dantzen dibersitatea benetan harrigarria zen eta dantza berriak, akrobatikoak, claqué, toe, errutina koralak, dantza folklorikoak, etnikoak eta askoz gehiago sartzen zituzten. 

Orokorrean, vodevil dantza ikuskizunetan lau barietatetan banatzen ziren: errutina komiko edo eszentrikoak, errutina akrobatikoak, errutina pseudoklasikoak edo toe eta claquea.Guztietatik azkena da famatuena eta iraunkorrena eta vodevileko pertsonahia famatuena Bill "Bojangles" Robinson izan zen. 

Dantzari berriak ziren eguneroko kulturan gehien zentratzen zirenak. Horietako batzuk, Jack Donahue (1892-1930) 2m neurtu eta hanka eta beso oso luzeak zituenak shadow izeneko ruta bat burutzen zuen. Beste batzuek, hala nola, Buddy anaiak eta Vilma Ebsen, komediako dantza erabili zuten beren sorkuntza komikoak goresteko. 

Ray Bolger (1904-1987) bere burua txorimalo bezala betikotu zuena "El Mago de Oz" bertsio zinematografikoan, bere karrera dantza eszentrikotik abiatuz burutu zuen. Bolgerrek, inork baino gehiago, ikuskizun berriaren pertsonaiaren perfila ematen zuen, izan ere, autodidakta, aurreikusiezina eta ikuslegoari nahi zuena ematen aditua zen. 

           ERRITMO LATINOAMERIKARRAK 

La contredanse, ingalaterrako dantza pastorileen bertsio frantsesa dugu. Aldiz, La Habanera, Habanan jaio zen, Kuban. Suposatzen da, dantza hau Haiti izeneko iraltik abiatu zela, Antilletako leku batzuetatik pasa eta fratziako herritarren artean eta Hegoamerika osotik pasa ondoren Espainiara iritsi zen.  Argentina bezalako lekuetan La Habanera Europatik inportatuko Polkarekin nahastu zen, modu horretan, dantza bakarra sortu zen: La Milonga. Milongak iraun egin zuen arrazoi zehatz batengatik, Tangoaren sortzailea izan zen. 

Tangoaren sorrera, XX. Mendearen hasieran izan zen. Buenos Aires izeneko hiriak sekulako aurrerapenak izan zituen garai horretan, ekonomiaren aurrerapena, industrializazioaren garapena, eta etorkinez betetako kaleak New York hiriaren antza izatea eragin zuen. 

Buenos Aires hirian zegoen biztanleri beltzarana, Afrikatik ekarritako dantza asko ekarri zituzten, horietako bat, candomble izenekoa, afroargentinarrek tango deitu zutena. Dantza honetan ez zen bikotea ukitzen, bakarrik insinuatzeko aukera ematen zuen. 

Tangoa, dantza harroa, pasioz beteta, eta oso erotikoa da. Gorputzak elkarrekin eta modu estu batean, begirada zehatz batekin eta gorputzaren goi partea mugitu gabe dantzatzen da.   

Gauza ikaragarria suposatzen du, Tangoa bezalako dantza, burdel batean sortu zena eta garaiko biztanleriagatik ezeztatua izan zena, gaur egun horaindik bizirik jarraitzea. Goi mailako biztanleria Europara bidaiatzearen ondorioz, Tangoa zabaldu egin zen. Modu horretan, tangoa Europara iritsi zenean, Londres bezalako irian, George Grosmithek interpretatu zuen Tangoa. 

1914. urtean Rusiako Maria izeneko erreginari Tango dantza bat interpetatu zioetan , eta horrek eragina izan zuen eta gero eta garapen handiagoa. Alemanian, ordea, trajedun ofizialeei dantza hau dantzatzeko debekua ezaerri zieten, horrek Tangoaren desagerpena ekarri zuen ia ia. Bitartean, Italian, Pio X papa zena, Tangoa bekatu bat bezala ezarri zuen.  Dena den, Tangoaren zentroa Parisen zegoen eta honek klase sozial guztiei eragin zien. 

Tangoak 1914. urtean oso amaiera bortitza izan zuen, izan ere, lehenengo gerra mundialaren hasierak ez zuen denborarik utzi dantzarako. Dena den, ez zen guztiz desagertu eta gerra bukatu bezain laister, Tangoa dantza egiteko aretoetara itzuli zen baina garaiko gizartea bezala, aldaketak egon ziren , bai muskia eta bai dantzan. Modu horretan, Tangoa modu bortitz batean dantzatzen zen, pauso probokatiboagoak, baina musika ordea, hasiera batean zuen erritmoa galdu zuen. 

Esan daiteke, Europan Tangoaren garrantzia gero eta txikiagoa zein einean, Argentinan gero garrantzi gehiago izaten hasi zen. Modu horretan, Argentinarrek Tangoa bere bihotzera hurbiltzen joan ziren. 

XX. mendea amaieran, " Tango argentino y Forever Tango"  espektakulua sekulako fama izan zuen, bertan, Tangoa dantzatzen zen, eta izan zuen arrakastaren ondorioz, esan daiteke XXI. mendean Tangoak eragina izango duela populazioan. 

Lehenengo gerra mundiala baino lehenago Tangoak izan zuen arrakastaren ondorioz, esan zen, mugimendu erotikoak eta erritmo hegoamerikarrak zituzten dantza mota guztiak arrakasta ziurtatuta zeukatela. Honen adibide, maxixea dantza mota brasildarra daukagu, dantza hau oso energetikoa da, eta gorputzaren mugimenduengatik ezberdintzen da. Zorigaitzez, maxixearen arrakasta oso gutxi iraun zuen, izan ere, tangoaren arrakastaren beherapenagatik maxixeak ere behera egin zuen, azken finean, maxixea tangotik deribaturiko dantza zen.  Gauzak horrela, esan daiteke, maxixea sambaren presentazio gutuna izan zela. 

El candomble izeneko dantza brasildarra, ritual moduko bat da gaur egun arte iraun duena, eta dantza egiten duten bitartean, bere jainko eta jainkosei gurtza egiten diete. Modu horretan, samba candomblearen ikur bilakatu zen. Hori dela eta, XIX. mendearen bukaeran, candomblea eta samba zabaldu egin ziren. Zabalketa honen ondorioz, dantza hauek eragin zuzena izan zuten Brasileko inauterietan, eta batez ere Rio de Janeiro hiriko inauterietan. 

Samba, XX.mendearen hasieran sartu zen inauterietan eta gero garatuz joan zen. Hala ere, Hasiera batean gobernuak samba eskolak debekatu zituen bere jatorri razialengatik, baina, 1935an gobernuak samba eskolak berriro irekitzeko aukera eman zuen. Samba eskola hauen helburua, inauterietan egiten zen samba konkurtsoa irabaztea zen.  Samba eskola hauek milaka pertsonaz osatuta zeuden, eta urte erdia inauterietarako karrozak egiten jarduten zuten. Konkurtso honen erdibidea sambadromean oinarritzen da, hau da, sambadromea pasabide moduko bat da, eta bertan terraza ezberdinak daude, epaileek hemen puntuatzen dute. 

Carmen Miranda, dantzari, abeslari, eta aktorea izan zen ( 1909- 1955). Bera izan zen, hein handi batean, 40.hamarkadan sambaren zabalerari ekin ziona.  

“ New cool jazz sounds” barruan sartu zen samba Amerikan. Modu horretan, honen eraginez eta Rio de Janeiroko sambaren eragina kontuan hartuz, Bossa Nova dantza berria sortu zen. Dantzaren aspektuan, Bossa Nova eta Sambaren arteko ezberdintasuna ez da ia nabaritzen. 

Rumbaren jatorria, Sambaren jatorriarekin zuzenenan lotuta dago. Rumba hitzaren jatorria espiniarra da, hasiera batean, esklabu eta afrikar libreek XIX. mendean egiten zituzten bilerei erreferentzia egiteko erablitzen zen.  

Kuban, rumba dantza mota asko aurki daitezke, modu horretan, Kubako herrietan, rumba dantzatzeko modu bat nagusitu zen, dantza modu hori bakardadean dantzatzen zen. Aldiz, Habanan eta garatutako lekuetan, rumba dantzatzeko modua bikoteka zen. Orokorrean rumba guztiak mugimendu berdinak egiten zituzten, hala nola, mugimendu erritmikoak eta errepikatuak. Beti bezala, rumba dantzatzeko bide ezberdinak zeuden klase sozialaren arabera. Modu horretan, erdi klase dantza mota polikiago batean dantzatzen zuten eta goi klasekoak ordea, oraindik motelagoa zen modu batean.  

Rumba Estatu Batuetara iritsi zen lehendabizi, 1936. urtean Chicagon egindako esposizio batean. Baina lehendik nolabaiteko gertutasuna izan zuen Estatu Batuekin, hain zuzen ere, 1923.urtean, rumbako musikariak eta dantzariak ezagunak egin ziren Emil Colemani esker eta 1925. urtean Areto latindar bat ireki zuten, El Chico izenekoa.  

Xavier Cugat ( 1900-1990) izan zen rumbarengatik gehien egin zuena. Berari esker, rumba dantza Estatu Batuetan garapena izatea eragin zuena. Bestetik, Perez Prado ( 1916-1989) esan daiteke mamboaren erregea izan zela.  

Mamboa hitza, Kubako nanigo dialektotik datorrela esaten da, eta esanahi zehatz bat ez duen arren, Kubako dantza lekuetan esaten zen esalditik garatu zela esaten da : “abrecuto y guiri mambo” ( ireku zure begiak eta entzun). 

Mamboa dantzatzeko modua nahiko erraza zen, eta horrek Estatu Batuetako gizartearen artean erraz zabaltzea eragin zuen. Dantzatzeko modua erraza izateaz gain, erritmoa nahiko ausarta zen. New York bezalako hirian, mamboarekiko sekulako irrikia zegoen. Mamboaren garapena batez ere, Broadwayko palladium dantza tokian eman zen. Bertan, asteazkenero dantza konkurtsoak egiten ziren eta bertara garaiko dantzari latinoamerikar famatuenak joaten ziren bere gaitasunak erakustera. Dantzari famatu horien artean, Pete “ el cubano”  ezberdindu behar dugu, hainbesteko konkurtsoetan parte hartu zuena, eta horren ondorioz, “ el principe de palladium “ deitu zioten. 

Merengea, Dominikar Errepublikako dantza nazionala da, eta bere dantzatzeko ezaugarri nagusietakoa, hanka  baten gainean dantzatzea, bere jatorrian kontatzen ziren kondairen eraginez da.  

Bossa novarekin batera, dantza latinoekiko gustua murriztu egin zen ingalaterrako musika munduan zehar zabaltzen zen bitartean, 70. hamarkadan. rock musika nagusitu zen, eta horrek, dantza latinoen beherakada eragin zuen. Egoera honen aurrean, dantza latinoak internazionalki garatzeko beharra egon zen, eta salsa izan zen horren eragile nagusia.  

Pacheco izeneko direktorea, 1964.urtean dantza latinoen garrantzia berriro nagusitzeko beharra ikusi zuen, eta diskografia bat sortu zuen. Hasiera batean, negozio hau oso txikia zen, eta muntai txikiko gauzak egiten zituen. Baina, abokatu baten laguntzaz, negozio horrek gero eta garrantzi handiago izaten hasi zuen, eta bide horretatik, musika eta ondorioz dantza latinoaren zabaltzea eragin zuen. Zabalpen hau egiteko, batez ere, salsa erabili zen.  

70.hamarkadaren bukaeran, salsaren garrantzia berriro ere jaisten joan zen, eta merenguearen eta hip hopaer nagusitasuna, salsaren beherakada ekarri zuen. Salsak 70.hamarkadan zeukan danztatzeko modua adlatu egin zuen, eta salsa erromantikoak garrantzi handia hartzen hasi zen.  

 90.hamarkadan, Ricky Martin eta Rickey Iglesias bezalako dantzariak salsa erabiltzen hasi ziren. XX. mendearen bukaeran salsa izan zen, dantza latinoak bere gailurrera eraman zituenak. 

XX.mendearen hasierako 30 urteetan zehar, "el claqué "bezain popularra zen dantzik ez zen existitzen. Lehenaldiko momentu batean, europar dantzen pausuak , asaldatuekin eta biribileko dantzetan nahastu ziren. 

  IKUSKIZUNA ETA SOINUA: CLAQUÉ 

Denbora pasa ahala, giga irlandesa desagertu egin zen Estatu Batuetako joera nagusietatik. Giga hitza, afroamerikano dantzako pausuak deskribatzera pasa zen. Dantza " zuekoak" ere  juglareetako ikuskizunetan bizi irauten zuten eta modu honetako dantzariak txertatzen zituzten XX.mendearen hasieran. Zapata leunenekin dantzatzen zen  dantzak zuen originaltasun gehien . 

ZUEKOETATIK,CLAQUÉAREN ZAPATETARA 

Bien arteko ezberdintauna, dantza zuekoak eguerrezko zola zuten zapatekin dantzatzen zela eta  zapata leunena berriz, larruzko zapatekin dantzatzen zen.Bestalde, beste zenbait ezberdintasun ere ezagutzen ziren bien artean baina nabarienak zapata motena zen. Zapata leunak, bere grazia eta elegantzia zuten eta gorputzaren goiko ataleko zatia erlaxatuagoa mantentzea onartzen zuen, horrela, hanken golpeak argiagoak eta garbiagoak ziren. Honekin batera, pertsona bakoitzaren nortasuna azaleratzen zen.   

Zapata leunekin egiten zen dantza, juglareetako garaiko dantza ezagunenen eboluzioa izan zen,Virginiaren esentzia, antzeztokian zehar gorputza aurreraka mugitzen,hankak zuzen mantentzen eta  hanka puntetan desplazatzen oinarritzen da. 

Zapata leunekin egiten den dantzaren adierazle nagusiena, eorge Primrose izan zen. Beste zenbait dantzarik parte hartu zuten espezialidade honetan, baina inorrek ezin izan zion berdindu.Primrose, claqué modernoaren aita bezala ezagutzen da. 

Primroseren pausuek, ez datoz XX.mendeko berrikuntza nagusietatik: erritmo sinkopatua. Sinkopa  ez azaleratu buck and wing-en etorrerarekin. 

Buck and wing,aspaldiko dantzen pausoen nahaste homogeneo bat zen. Dantza honetan, wing hitza hanken soinuetan oinarritzen da: hanka bat kanporaka kulunkatzen da eta txorkatilak biratzen da. 

Buck and wingen mugak guztiz gainditu zituena Willie Covan izan zen, 1897an jaio zena.  

"El claqué", Amerikako beste  zenbait dantza bezala, lehiaketen bitartez eboluzionatu zuen. Willie Covanek irabazi zuen lehiaketa garrantzitsuena bere garaian:Old Kentucky juglareen ikuskizunetan ospatzen zena. 

Willie Covanen trebetasunak eta bere berrikuntzek ezagutaraztera eraman ziren eta mundu osoan zehar ezagunak izatera iritsi ziren. 1917an, Four Covans taldea sortu zuen eta honekin  urte gutxiren buruan,munduari bira ematea lortu zuen. Bere asoziazioa Leonard Ruffinekin   funtsezkoa izan zen .Soilik 3 interprete iritsi ziren Palace Theater de Nueva Yorkeko lehendabiziko famatuak izatera. Horietako bat Bert Williams zen, bestea Bill Robinson eta azkena Covan eta Ruffin. Willie Covan MGM estudioetako dantzetako bideratzaile nagusia izatera igaro zen . 

BOJANGLES: EL GRAN IMPRIVSADOR 

Biil "Bojangles" Robinson, Virginian (Richmond) jaio zen 1878an eta 1949an hil zen. Oraindikan, bere  hileta Ney York hirian ospatu den handietakoa izaten jarritzen du.  Bere amonak hezi zuen. Honek, ez zuen nahi Billek aktorearen karrera egitea baina ilobak, aurrera jarritu zuen bere ametsa betetzeko. Bere lehenengo esperientzia pick edo " negrito" bezala izan zen. Bestalde,buck Old Kentucky txapelketa irabazi zuen eta The South Before the War-en papel txiki bat izan zuen. 

George Cooperekin elkartu zenean, arrakasta izaten hasi zen eta biak bere lurrak eta beste zenbait korritu zituen. Cooper eta bere lehenego emazteak, Fannie Clayek, Bojangles eboluzioan  eragin handia izan zuten.1928an, Broadway Blackbirds espektakulurako kontratatua izan urtean, Nueva Yorkeko  erabakitzaileak bere talentuataz jabetu ziren azkenean. 

 Billek, munduko errekorra hautsi zuen  100 yardako karreran (91,4 metro) . 

HOOFER´S CLUB 

Lonnie Hicksek jarri zuen matxan elkartea. Honek dirua, apostuetatik irabazten zuen. Bertako erregea, ez ze Bojangles, Brown baizik. Brownen ospea claquearen munduan izugarria izan zen; normalean, Hoofer´s Cluben  antzezten zuen. 

Eddie Rector eta Toots Davis Harlem Darktown Follies-en espektakuluan izen bat egin zuten. Bertan, ezagutu zituten  biak batera bi pauso ospetsuenak. 

PUNTA ETA TAKOIA 

John William " Bubbes" Subleet ( 1902-1986) Kentuckyn jaio zen, Louisvillen eta 10 urte zituenean  Ford Lee " Buck" Washingtonekin elkartu zen eta bera izan zen bere bikotea  bere karreraren zati handi batean. Hasiera batean, ez zuten dantza egiten, Bubblesek Bucken laguntzarekin kantatzen zuen. Bubblesek ordea, dantza egiteko gogoa zuen eta dantza egiteko organizatu zen. Hasiera batean zenbait pertsonek burla egiten zien, baina geroxeago  jendeak  mirespena zion. 

John Bubblesek, claquearen munduari bi albiste aportatu zizkion: erritmoa moteldu eta takoia jaso zuen. 

CLAQUEA EZUSTEAN SARTU DA ZINEAN 

Claqueko dantzari zurientzat, Ruby Keeler, George Murqhy ,Buddy eta Vilma Ebsen bezala aukera bat eman zitzaien zein beren lehiakide beltzei ezezkoa eman zitzaien:Hollywood. 

Eleanor Powell, bere generazioan claqueko dantzari onenetakoa izan zen.  Bere karrera artistikoan segituan eten zuen Loius B. Mayerrek.George White´s 1935 Scandalsen Poweellen ikuskizuna ederra izan zela zioen Mayerrek.Eleanor, neska lotsatia zen eta 12 urterekin  profesionala bihurtu zen. Neskato hau, Broadwayen hezi zen eta ondoren, Hollywoodeko izarra bihurtu zen. 

Fred Astairek eragin handia izan zuen XX.mendeko dantzaren historian.Astairek, ez zion jarri inolako barrerarik dantzari.Bere bikotea izan zen Powell  baina geroxeago, utzi egin behar izan zuten eta Ann Millerrekin hasi zen. Bere berezko izena Lucy Ann Colier zen, baina bere guraoak bere abilezia ikustean Ann Miller deitzea erabaki zuten. Hau, ez zen inoiz dantzari arrakastatsua izatera iritsi. Mundu osoko Claqueko dantzari azkarrena izan zen.  Four Step Brothers eta Berry Brothers bere pelikuletan  azalduz gero, ingresoan lagunduko zioten.  

CLAQUEA SUSPERTU 

Eubiek  atsegin zuen bere bizitza eta bere lana. Dantzari hau, 18833an jaio eta 1983an hil  zen. Hau, Noble Sisslerekin batera Harlmeko izar nagusietakoa izan zen. Blaken lana, batez ere Suffle Alongen, musika eta claquea batu zituetan. 

Gregory Hines, 1946anjaio zen eta Eubie protagonizatu zuenean, 30 urte besterik ez zituen. Bestalde, anai zaharragoko bat zuen Maurice izena zuena eta 5 urte zituenean, bira profesionalak burutu zituzten iada. Hines Kids bezala ziren ezagun bi anai hauek. 

Eubieren errodajea amaitu bezain laister, Gregory Hines Broadwayeko ikuskizunean pertsona iraunkorra bilakatu zen. 1981ean, Sophisticated Ladieseko protagonista izan zen. 

Brenda Bufalino izan zen  claquearen figura garrantzitsuenetarikoa.1937an  jaio zen . Neskato honek, 15 urte zituela Charlie Parker eta Dizzy Gillespieren jazza ezagutzen zuen  eta erritmo horiek bere dantzan azaltzea nahi zuen. 

Orquesta Americana de Claque, mundu elitista, ezagutzeko aukera izan zuen Bufalinok. Bertan hasi zen lanean 1986an, Tony Waag eta Honi Colesekin. 

Bring in Da Noise, Bring in Da Funkek gida hartu zuen afroamerikanoen estilo musikaletan, errutina ikusgarriak,satirikoak sortu zituen eta  kultura beltzari eta claquearen arteari omenaldia egin zion. 

RIVERDANCE 

1969an dantza irlandesaren lehiaketa mundiala finkatu zen. 5 urte igaro ondoren, 1994an, Irlandako Errepublikaka Eurovisionek lehiaketa ospatu zuen. Dohertyk aukeratutako zenbait dantzarik eduki zuten ospea. Horietako bat, Jean Butler izan zen eta bestea Michael Flately. Azken honek, 17 urte zituela  dantza irlandesaren munduko  lehiaketa irabazi zuen lehenengo amerikarra izan zen. 

  

            DEPRESIOAREN GAINETIK DANTZATZEA 

1929an, Amerikak eraikitako jazz aldiak gainbehera izan zuen. Horrekin, dantzaren mundutik "joie de vivre" ideia ezabatu zen. 1929 eta 1933 urteen artean, Estatu Batuetako hondamen ekonomikoagatik eta Europan emandako faszismoagatik biztanleriaren herena langabezian zegoen eta horrekin dantzaren eboluzioak geldiune bat izan zuen. Ondorioz, dantza arinkeriaz jositako distrazio bat bilakatu zen. 

Lehendabiziko aldiz film batek dantzaren eboluzioari arnasa emateko balio izan zuen. Musikalak, mundu sinkronizatu batetan txertatzea lortu zen . Teknologia berri horren adierazpen famatuena  Jolsonen " The Jazz Singer" (1927) izan zen. 

Berrikuntza horren film musikal gehienak penagarriak izan ziren. Broadwayeko antzezpenak eszenatokian antzezten ziren bezalaxe filmatzen ziren. Beharrezkoa zen dantzariak eta teknologia berriaren arteko armonia lortzeko espezialista bat bilatzea. Busby Berkeley-k armonia hori izatea lortu zuen nahiz eta berak dantzatzen ez jakin. Izan ere, trebetasun horren gabezia konpentsatzeko aparteko ikuspegia erabili baitzuen. 

NESKAK, NESKAK, NESKAK 

Berkeley-k zorte handia izan zuen bere gurasoak ere mundu horretan lanean jardun zirelako: aita, Francis Enos, antzerkiko zuzendaria izan zen. Ama, berriz, aktorea. New York-eko militar akademian eman zuen izena eta handik urte batzuetara ordezkari militar izendatu zuten. Bere arduretako bat militarrak hezitzea zen eta ardura horren haritik ideiak hartuz, koreografia batzuk eratu zituen. Besteak beste, Gold Diggers (1937). Koreografia honetan, 70 emakumek hartu zuten parte soldaduen jantziak erabiliaz. 

Gerra ostean, bere koreografiarik arrakastatsuena sortu zuen Connecticut Yankee (1927) hain zuzen ere. Koreografia honekin Samuel Goldwyn-ek Hollywood-erako gonbita egin zion. 

Hollywood-en lantxo batzuk egin eta gero 1933an ikuslegoari "mundu zoriontsu baten ametsa" eskeini zion Calle 42 y Gold Diggers pelikulekin. 

De Bastidores musikalak argumentu gabeko dantza errutinen presentziaren arrazoietako bat ematen zuen. Gainera, Depresioan eroritako ikuslegoarentzat metafora bat zen, irtenbide batekin amesten zuena. Ongizate sentsazioa transmititzen zuen ehun bat oin claqué dantzatzen zuten bitartean edota pianoaren erritmoari jarraiki dantzatzen zutenean. Gau zoriontsu batez disfrutatzea eragiten zuen desabantaila ekonomikoak zirenak zirela. 

Harrigarria bada ere, arrakasta lortu zuen gizonak ez zuen prestakuntza akademikorik. Hala ere, Berkeley bera izan zen lehena ohartzen bideokamara ez zela behatzaile xume bat soilik, errealitatean, filmeko protagonistetako bat ere bilakatu zitekeen. 

40ko hamarkada aldera, Berkeley izarra apurka-apurka itzaltzen joan zen. Gehiegi edaten zuen eta horren haritik zor asko ekarri zituen. Hori gutxi ez balitz, bere ama kuttuna ere galdu egin zuen. 1950ean emanaldi egin zituen Esther Williams-entzat baina inoiz ez zuen 30eko hamarkadan lortutako arrakasta berreskuratu. Zinearen mundua zeharo aldatu zen. Bere ogibideak gero eta aukera gutxiago zituen zulotik ateratzeko. Bien bitartean, Astaire eta Rogers-ek euren gaitasunak plazarantzen jardun zuten. Astaire-ren arrakastak argi eta garbi utzi zuen ikuslegoak dantza bikaina eta sormenezko zuzendaritza bat nahi zuela. Hala ere, XX. mendean Berkeley-ren izenak bira positibo bat jasan zuen. 

GOZOTASUNA 

Komedia musikaleko pertsonaia gehienak Berkeley-ren filmeko protagonistak izandakoak ziren ( Ginger Rogers, Ruby Keeler...). Baina 30 hamarkadako gehien goraipatutako claqué dantzaria Santa Mónicako (California) neska txiki bat izan zen: Shirley Temple. 

Shirley Temple txikiak mundua konkistatu zuen Depresio garaian. 1935-38 bitartean, Hollywood-eko izarrik handiena izan zen. Bere arrakasta bere oinetan zegoen, izugarrizko gaitasuna baitzuen claqué-a dantzatzeko. Shirley-k FOXentzat egin zuen dantza 1934an Stand Up and Cheer filmean. 

Templeren film musikal gehienetan De Bastidoreseko formatoa ikus zitekeen: Curly Top, Dimples y Little Miss Broadway... 

KOPADUN ETA BUZTANDUN KAPELAK 

Berkeley-k eta Templek  Depresioari aurre egiteko zinemazaleen bi alderdi eskeini bazituzten musikaren eta dantzaren bitartez, ihesbidea  eskeintzen zuten musikal ezagunenak eta  iraunkorrenak RKO zinema-estudioetatik irten ziren. Fred Astaire (1899-1987) eta Ginger Rogers (1911-1995) musikal hauetako batzuen protagonista izan ziren. 

1933-39 artean bikote ederra osatu zuten eta euren dotoreziagatik egin ziren ezagunak. Klase eta maila handia erakutsi zuten euren lanetan. Rogers ikuskizuneko emakumeen artean maila erakutsi zuen emakumea zen bai Berkeley-ren lanetan eta baita dantza klasikoan ere. 

Bikote honen lehendabiziko filma Flying Down to Rio (1933) izan zen. Nabarmenkeri izugarridun musikal bezala saldu zen. Kritika aldetik arrakasta gutxi lortu bazuen ere, bikoteak dantzatutako sekuentzia batek zeresan handia izan zuen. Carioca  dantzatu zuten, rumba eta brasildar erritmoak uztartuz. 

RKO-ko musikal denak ilusioari egiten zien erreferentzia. 30. hamarkadako errealitate ekonomikoak ez baitzuen inoren festa galaraziko. Bikotearen RKO-ko azken lana The Story of Vernon and Irene Castle (1939) izan zen, baina Astairek bere ibilbidea bakardadean egitea erabaki zuen filmatze erdian. 

Rogers-ek aktore bezala jarraitu zuen eta Astairek, berriz, bere kideekin egin zituen proiektu berriak. Mendeko jazz dantzari bezala ezagutu zen. 

AHITZE ARTE DANTZAN 

Eszenatoki eta dantza aretoak, jazzeko aro alaiean harreman estua izan arren, urruneko ahaide izatera heldu ziren. Dantza maratoien garaia hasi zen. 

Lehendabiziko dantza maratoia 1923an izan zen Ingalaterran. Urte berean, Audubon Ballroomek 27 ordutako maratoi bat antolatu zuen New York-en. Bertan, Alma Cummings-ek sei bikotek amore ematea lortu zuen. 

Dantza maratoien nobedadea berehala desagertu zen. Ikuslegoak dantzariak ahalik eta denbora gehien dantzan ikusteko ordaintzen zuten. Gehien irauten zutenak ziren irabaleak. Horrela, kirol bezala ulertzen hasi eta arau batzuk ezarri ziren maratoi hauetarako. 

Pittsburg-en (Pennsylvania) burutu zen errekorra: 24 aste eta 5 eguneko maratoia izan zen poliziak amaiera eman zion arte. Gizon baten heriotza ekarri zuten maratoi hauek 48 egun dantzan jardutearen ondorioz. Ondorioz, kexa pila bat egon eta 1933an ofizialki ilegalak bihurtu ziren. 

1928an Manhattaneko Casinoan dantza maratoi segregazionista bat osopatu zen. Bertako parte-hartzaileetako bat Shorty Snowden-ek sekulako espektakulua eman eta prentsak bere abileziak prentsan isladatu zituen. Handik, dantzari ezagun bilakatu zen. Bere estiloa Break-away zen baina berak el lindy deitzen zion bere swing-ari. 

LINDY-A ETA JITTERBUG-A 

Ez dago argi ea Snowdenek sortu zuen lindya baina kapaz izan zen azken urteetan garatutako dantza herrikoa plazaratzen: Harlema. Harlemaren elkartoki garrantzitsuena Savoy izan zen. Snowden izar handietako bat izan zen Savoyen eta bere zaindaritza (Charles Buchananena zena) lortzekotan egon zen Manhattaneko Casinoko maratoia (1928) agertu aurretik. 

Buchananek zeharka bada ere lindyren garapenean bultzada eman zuen bere lokaletan charlestona debekatu zuenean. Dantzaririk zazpikienak debekua apurtu eta charleston oldartsu bat sortu zuten. Gauetan elkartzen ziren lokaletan eta euren antzezpenak elkarbanatzen zituzten lagunarteko norgehiagoekin. 

Savoyko dantzari gehienak kaleko taldeetakoak ziren. Horren haritik, kaleko bizitza dantzalekuetaraino iritsi zen. Lindya swingaren soinuaren erantzun zuzen bat izan zen, kioskoetako musika barreiatzen zuena. Break awayko inprobisazioak oinetako lanean soilik zentratzen ziren, baina 30. hamarkadaren erdialdera, lindyak bere errespetua irabazi zuenean, air-stepsak agertu ziren (aireko pausuak). 

Al Minns dantzari gazteak desafiatu zuen Cat's Corner lehendabiziko aldiz (air-stepsak sortu zituena). 

Savoyko mugetatik kanpo lindya ezagutarazi zuen Herbert Whitek. Dantzarien enpresak sortu zituen lindyan espezializatzeko: Savoy Hoppers eta Whitey`s Lindy Hoppers. Bigarren hau Marx anaien Un día en las carreras (1937) agertu zen eta Radio City Music Hallen eman zuten horren berri. 

Radio Cityk estatubatuarren kezkei buruz soilik hitz egiten zuenean Lindya pausoz pauso garatzen joan zen korronte menderatzailea bihurtu arte. Horrela, jitterbugging youthen zuzendaritza galdu eta lindyak fama handia lortu zuen. 

Jitterbuga nahiko berandu iritsi zen Europara baina ez zen gutxiago izan. Dida batean dantzaleku europearrak lekutxo bat egin baitzioten euren eszenatokietan. 

APURKA-APURKA 

Jitterbuga etorkizunean dantza sozial bezala ezagutu zen. Dantzalekuetako eskema guztiak hautsi zituen inprobisazioa zelako bere oinarria. Gainera, bikoteen arteko dantzetan ere eragina izan zuen eta air-stepsean tradizionalisten ustez madarikazio bat izateaz gain gehienentzat arriskutsua zen. 

1924an Ballrom Branch eratu zen, dantzako irakasleen gizarte inperiala eratzen zuena. Garai honetan estandarizazioa gertatu zen areto dantzetako pausuetan eta baita "estilo ingelesez" ezagutzen zenetan ere. Horretaz gain, maila handiko txapelketak egin ziren eta perfekzioa bilatzen zuten hauetan sormenezko eta eguneroko dantza alde batera utziz. 

Ballrom Brancheko batzordeko kide batek, Victor Silvesterrek (1900-1978), "Ballrom Brancheko gizarte inperialak aretoko dantzetan izandako influentziaz eta Acadèmie Royale de Luis XIV de Francia en el Balleten" izandako influentziaz ere hitz egiten duen liburu bat argitaratu zuen. 

Gerra garaiko urteetan, britainiar dantzariek dantza tradizionaleko talde gehiago eskatzen zituzten. Hala nola, jazz eta swingekoak. Dantza aretotako industriak gorantz egin zuen nabarmen 20 eta 30. hamarkadetan. XX. mendearen hasieran aretoak oso eskasak ziren arren, pixkanaka-pixkanaka eboluzionatzen joan eta Londresko El Palais de Danse e Hammersmithek arrakasta handia izan zuen Britainia Handian (1940). Areto honek, Royal Opera House dantzagatik hartu zuen arrakasta hori (Covent Garden). 

Areto berri hauetan dantzariek swing inprobisazioez gain dantza tradizionalak ere dantzatzen zituzten. Arautegi zorrotzekin ikuskizunik onenak eskeintzen zituzten eta horrela gero eta txapelketa zailagoak burutzen ziren. 1931ean, aretoko dantzak itzuli ziren Blackpoolen eta British Open Championships, Winter Garden-en Empress Ballroom-ean. 

60. hamarkadaren erdialderarte, txapelketa hauek batez ere maila nazionalekoak izan ziren, baina momentu honetatik aurrera, maila internazionalean zabaldu zen eta aretoko dantzen txapelketen ospea nabarmenki igo zen.  

Urteak pasa ahala, txapelketa hauek gero eta gehiago antolatzen hasi ziren. Dantza latinoamerikarra eta dantza aretoko dantzen formazio estandarrera gehitu dira beste hauekin batera: vals, tango, foxtrot, quick-step eta vals vienés. 

XX. mendearen bukaeran eta XXI. mendearen hasieran, konpetizioko dantza bere jatorri sozialetik urruntzen da. Bere disziplina dela eta, baita eskaini behar zaikion ordu eta konpromezu ekonomiko guztiagatik, aretoko dantza modernoak ezaugarri gehiago partekatzen ditu kirol profesionalarekin, gaueko kluben fribolitatearekin baino. 1990.eko hamarkadan International Dance Sport Federetation-ek "aretoko dantzak" hitzak ofizialki kendu zituen.  

LAMBETH PAUSUA 

30. hamarkadan dantzatzeko sala berrien agerpenarekin, dantzari asko ez ziren gai izan eskatzen zen maila altua emateko. Hala ere, lindy-ak eskatzen zuen estilo atletikoa eskuratzen saiatu ziren.  

Garai honetan, aportazio britaniarrak lambeth pausua eta mock-cockney hokey-cokey izan ziren.  

Dantzaren historiari dagokionaren arabera, garai honetako berritasunik garrantzizkoena big apple ("gran manzana") izan zen. Baina ez egiteko moduagatik baizik eta hau izango baita Arthur Murray-en ospearen arrazoi nagusia. Arthur Murray, estatu batuarrei eta munduari dantzan irakatsi diona bezala ezagutzen da. 

            42.KALETIK SUNSET BOULEVARD ARTE 

Lehenengo aldaketa radikalak, " On your toes" musikalaren eskutik eman zen, Broadwayen antzezten zen. Beraz,musikal honetan koreografia berritu egin zen, eta antzinako dantza espresioak alde batera utzi ziren. Balanchine izeneko koreografoa, ballet klasikoa eta dantza popularrak nahastu zituen. Modu horretan, dantza klasikoan lehenengo aldaketak ematen dira. Gainera, Agnes de Mille koreografoarekin, dantzaren iraultza guztiz ematen da, "Oklahoma" izan zen bere musikalik esanguratsuenetakoa. 

Honen ondorioz, Claketa musikaletan gero eta garrantzi gutxiago izaten joan zen, eta beste dantza mota batzuk nagusitu ziren, hala nola, areto dantzak, folk, jazz... 

40.hamarkadan, musikal gehienen gaia erromantikoa zen. Garai honetan, musikaletan garrantzi handia zeukan dantzari bat Betty Grable izan zen.  

Bigarren mundu gerraren ondoren, musikalak askoz ere elaboratuagoak bilakatu ziren, ikusleen eskaeren beharrei  egokituak. Gainera, esan beharra dago, Gene Kellyren musikalak Fredern taldearentzako historiako musikalik garrantzitsuenak bezala hartzen direla.  Modu horretan, Generen " Cantando bajo la lluvia" pelikulan ikusi daiteken eszena bat, zinemaren historian zehar aurkitu daiteken eszena garrantzitsuenetako bat da, euri azpian protagonistak claket danztatzen duenean.  

ROCK AND ROLLAREN GENERAZIOA 

Rock and rolla kultura aforamerikarran dauka jatorria.  50.hamarkadaren hasieran, swing dantzari gehienak jive bezala ezagunak ziren. Madison dantza garai honetan eragin handia izan zuen.  

Rock and rollarekin pausu batzuk berritu egin ziren, hala nola, mooche izenekoa. Pausu honek aldakaren mugimendua eragiten zuen. Gainera, telebistan egiten zen dantza saio baten ondorioz, dantza estilo berdinak garatu ziren: bunny hop, stroll eta calipsoa besteak beste. Bestetik, twist izeneko dantza gero eta garrantzi gehiago hartzen joan zen, azken finean, 50 urteren osteko garapena izan zen, horrela, dantzatzeko ez zen beharrezkoa bikote bat izatea. 

Garai honetako beste mugimendu nagusietako bat boogie-woogie izan zen.  

GAUEKO SUKARRA 

70. hamarkadan, dantza nagusien garapena, klub latindarretan eman zen. Hori zela eta, lindy hop izeneko dantza estiloa gero eta garrantzi gehio izanten hasi zen. Bestetik, hustle izeneko dantzak, nagusitasuna hartzen joan zen, dantza hau bikoteka danztatzen zen, eta esan daiteke orokorrean gizonezkoen mugimenduak emakumezkoenak bezain erakusleak zirela. 

Bestetik, hain konplikatuak ez ziren dantzak garatu ziren, hala nola, bump izenekoa. Gainera, ilaran egiten ziren dantzak nagusitasuna hartzen joan ziren, aurretik agerpen txikiak eginak zituzten arren. 

KALEKO ESTILOA 

XXI.mendean, hip hop izeneko dantza estiloa nagusitu da kalean. Bestetik, breakdance estiloa, komunikabieek sortutako zerbaiit izan da ,izan ere, lehenengo hip hop estiloei eman zitzaien izena izan zen.  

Bestetik, aipatu beharra dago, garai honetan sekulako eragina izan zuen abeslari eta dantzari baten pausuak, Michael Jackson. Thriller eta Moonwalk bezalako abestietan sortu zuen koreografia aipatzekoa da.